Als ik in het openbaar aan het haken ben, wil je niet weten hoe vaak ik de vraag krijg of ik aan het breien ben. Toch snap ik wel dat het verschil voor niet-handwerkers klein is. Je bent met één of meerdere naalden, draad en lussen bezig. Dat is breien, toch? Hoewel er overeenkomsten zijn, zijn er ook flink wat verschillen. Ik neem ze één voor één met je door. Wie weet eindig je wel met een nieuwe hobby!
Breien vs haken: in één oogopslag
Hier is een snel overzicht voordat we in de details duiken:
| Breien | Haken | |
|---|---|---|
| Naalden | Twee breinaalden | Eén haaknaald |
| Lussen | Meerdere tegelijk op de naald | Eén tegelijk op de haaknaald |
| Leercurve | Gemiddeld | Makkelijker voor beginners |
| Resultaat project | Dunner, vloeiender, rekbaarder | Dikker, meer structuur |
| Beter voor | Kledingstukken, sokken, kant | Dekens, knuffels, granny squares |
| 3D-vormen | Lastig | Makkelijk (denk aan amigurumi!) |
| Foutjes herstellen | Lastiger, tenzij je technieken zoals lifelines gebruikt. |
Makkelijk, steek voor steek uithalen |
| Garenverbruik | Gebruikt minder garen | Gebruikt meer garen |
| Machinaal te maken? | Ja | Nee* |
* Er zijn tegenwoordig machines die haakwerk kunnen nabootsen, maar meestal is het verschil voor handwerkers wel te zien.
1. Gereedschap
Breien: twee naalden
Een van de belangrijkste verschillen tussen breien en haken is het gereedschap dat je gebruikt. Voor breien heb je breinaalden nodig: puntige stokken waarmee je lussen van de ene naar de andere naald verplaatst. Het meest kenmerkend is dat je altijd twee of meer naalden tegelijk gebruikt.
Je kunt ook rondbreinaalden gebruiken: twee naaldpunten verbonden met een flexibele kabel. Deze zijn vooral handig voor grotere projecten zoals dekens, waarvan niet alle steken op één rechte naald passen.
Haken: één haaknaald
Voor haken gebruik je één enkele naald: een haaknaald. Deze verschilt van een breinaald doordat er een haakje aan het uiteinde zit, waarmee je de draad oppakt om steken te maken. Een haaknaald is ook korter dan de meeste breinaalden; vaak niet langer dan je hand, terwijl een breinaald wel tot 30 cm kan zijn.
Een type haaknaald dat lijkt op een rondbreinaald is de Tunisische haaknaald. Tunisisch haken is een hybride vorm van de twee technieken, en wordt steeds populairder!
Een paar gereedschappen zijn bij beide technieken handig: scharen, stopnaalden en steekmarkeerders komen zowel in brei- als in haakpatronen voor.
2. Techniek
Breien: in elkaar grijpende lussen
Bij breien maak je rijen van in elkaar grijpende lussen. De garenlussen worden in elkaar gedraaid tot een rekbare stof. Steken zoals de tricotsteek worden gemaakt door de lussen op specifieke manieren te draaien.
Iets om in gedachten te houden: als je tijdens het breien een lus laat vallen, kan deze verticaal helemaal tot de eerste rij uitrafelen, net zoals bij een panty gebeurt. Het goede nieuws is dat je een gevallen steek meestal kunt oppakken en herstellen met (je raadt het nooit) een haaknaald!
Breien gebruikt minder garen dan haken voor hetzelfde formaat project, omdat je per steek minder draad nodig hebt.
Haken: steek voor steek
Haken werkt anders. Je gebruikt de haaknaald om in een steek van de vorige rij te steken, het garen te pakken en er een lus doorheen te halen. Het belangrijkste verschil is dat je meestal één of twee lussen op je haaknaald hebt (op een paar uitzonderingen na, zoals Tunisch haken).
Dit maakt haken veel vergevingsgezinder voor beginners. Als je een foutje maakt, haal je gewoon de haaknaald eruit en haal je het werk terug tot waar het misging, zonder het risico dat steken naar beneden gaan rafelen. De stof die ontstaat is vaak dikker en meer gestructureerd dan gebreide stof.
3. Projecten
Breien: kledingstukken, kant en fijne omslagdoeken
Technisch gezien kun je bijna elk project met beide technieken maken. Maar omdat breien rekbare, soepele stoffen maakt is het bijzonder geschikt voor:
- Getailleerde kledingstukken zoals truien, vesten en sokken
- Fijne kanten omslagdoeken en accessoires
- Kleurwerkpatronen zoals Fair Isle en intarsia
Gebreide stoffen zijn soepel en elegant, maar kunnen ook kwetsbaar zijn. Een haakje kan een stuk uit vorm trekken.
Haken: dekens, woonaccessoires en 3D-vormen
Omdat haken dikkere, meer gestructureerde steken oplevert, is haken geschikter voor projecten die tegen een stootje moeten kunnen of waarbij rek minder belangrijk is:
- Dekens en plaids
- Kussens, manden en woonaccessoires
- Amigurumi (3D-knuffels): je kan makkelijk 3d vormen maken met haken
- Snelle cadeautjes en eerste projecten
Dat gezegd hebbende, ik heb prachtige gehaakte sokken en verbluffende gebreide dekens gezien. Zolang je het juiste garen en de juiste naald voor het project kiest, is er voor ieder wat wils.
4. Garen
Breien: natuurlijke vezels en fijne garens
Technisch gezien kun je elk garen voor beide technieken gebruiken. Maar over het algemeen komen fijne garens en natuurlijke vezels het best tot hun recht bij breiwerk. Breisteken zijn subtieler en laten het kleurverloop en de zachtheid van het garen echt goed uitkomen. Als je bijvoorbeeld een alpacamix hebt, zul je verbaasd zijn over hoe fijn die voelt in een gebreide omslagdoek!
Haken: katoen, acryl en haakgaren
Acrylgaren en katoen zijn super voor haakwerk. Ze zijn verkrijgbaar in veel kleuren, stevig genoeg voor de wasmachine, en ze splijten niet snel, wat de leercurve een stuk soepeler maakt. Die alpacamix waar je graag mee zou breien, kan te dun of te splijtgevoelig zijn om er comfortabel mee te haken.
Er bestaat ook haakgaren: dun, stevig gesponnen katoen dat van oudsher wordt gebruikt voor kleedjes en fijn kantwerk. Het is nu verkrijgbaar in een enorm scala aan kleuren, ver voorbij het oorspronkelijke wit en ivoor.
5. Steken
Een groot verschil tussen de twee technieken zit in de steken zelf. Breipatronen zijn in de basis opgebouwd uit twee basissteken:
- Recht
- Averecht
Samen vormen deze twee steken een breed scala aan steekpatronen, zoals tricotsteek, boordsteek en kabels.
Haakpatronen gebruiken een andere set basissteken:
- Losse
- Halve vaste
- Vaste
- Half stokje / stokje
Het aantal lussen op je haaknaald bepaalt welke steek het is. Vanuit deze basissteken kun je samengestelde steken maken, zoals popcornsteken, granny clusters, en Catherine wheels. Er staan hier op Haak Maar Raak volop tutorials die je laten zien hoe!
6. Kan het machinaal gemaakt worden?
Breien: ja
Industriële breimachines kunnen gebreide stoffen veel sneller produceren dan een paar menselijke handen. Omdat breien in de kern het draaien van lussen in lussen is, (oneerbiedig gezegd: zoals bij kippengaas), konden ingenieurs geautomatiseerde machines bouwen die de beweging van breinaalden nabootsen.
Haken: nee, altijd handwerk
Haakwerk kan niet door een machine worden nagemaakt en moet altijd met de hand worden gemaakt. Dus als je een gehaakt kledingstuk of applicatie in een winkel ziet, weet je dat het door een echt persoon is gemaakt, wat helaas niet altijd betekent dat de prijs daar ook naar is!
Tegenwoordig zijn er machines die haakwerk kunnen nabootsen, maar voor een geoefend oog is dit vrij goed zichtbaar, omdat het meer op borduurwerk lijkt dan op haakwerk.
7. Wat is makkelijker om te leren?
De meeste beginners vinden haken makkelijker om op te pikken. Daar zijn een paar redenen voor:
- Je hoeft maar één haaknaald in de gaten te houden, niet twee naalden
- Je maakt één steek tegelijk af, waardoor foutjes makkelijk te herkennen en te herstellen zijn
- De basissteken (losse, vaste, stokje) zijn snel te leren
- Als een steek misgaat, haal je gewoon de haaknaald eruit en haal je het werk uit. Er valt of rafelt niets vanzelf uit
Dat gezegd hebbende, zijn beide technieken op elke leeftijd en elk ervaringsniveau te leren. Veel mensen pikken uiteindelijk beide op, en het kennen van de één helpt echt bij de ander.
8. Wat gaat sneller?
Voor beginners levert haken over het algemeen sneller resultaat op, omdat de technieken vanaf het begin intuïtiever aanvoelen. Ervaren breiers kunnen heel snel werken, maar dat vergt wel oefening. Het hangt ook af van de dikte van de draad die je gebruikt. Ook bij breien geldt: grote stappen, snel thuis.
Een praktisch aandachtspunt: haken gebruikt ongeveer 30% meer garen dan breien voor hetzelfde projectformaat. Dus hoewel je een deken misschien sneller haakt, gebruik je daarbij wel meer garen.
9. Wat kun je het beste eerst leren?
Als je een complete beginner bent, is haken een goed startpunt. Het is vergevingsgezind, je ziet snel vooruitgang, en een haaknaald en een bol garen is alles wat je nodig hebt om te beginnen.
Als je hart naar breien uitgaat (bijvoorbeeld omdat je graag elegante kledingstukken wil maken), ga dan direct voor breien. Het heeft misschien een wat moeilijkere leercurve, maar laat dat je niet afschrikken. Het is echt te doen, en iedereen moest ooit ergens beginnen.
En natuurlijk is er geen regel die zegt dat je niet beide kunt proberen. Het komt meestal neer op het soort projecten, en je persoonlijke voorkeur. Iets nieuws proberen is de beste manier om een techniek te ontdekken waar je verliefd op wordt!
Veelgestelde vragen
- Is haken makkelijker dan breien?
Ja, de meeste beginners vinden haken makkelijker. Je hoeft maar één haaknaald in de gaten te houden en maakt één steek tegelijk af, waardoor foutjes makkelijk te herkennen en te herstellen zijn. Bij breien werk je met twee naalden en houd je meerdere lussen tegelijk actief, wat wat meer oefening vergt. - Kun je jezelf haken aanleren?
Absoluut. Haken is een van de technieken die je het makkelijkst zelf kunt leren. Met een haaknaald, wat garen en een goede tutorial (of een paar YouTube-video's) beheers je de basissteken al binnen een dag of twee. - Heb je ander garen nodig voor breien en haken?
Nee, de meeste garens werken voor beide, met uitzondering van die bijzondere fantasie garens of heel dunne, breekbare garens. Kijk op het label voor de aanbevolen naald- of haaknaalddikte. Houd er rekening mee dat haken ongeveer 30% meer garen verbruikt dan breien voor hetzelfde projectformaat. - Kun je zowel breien als haken?
Ja, en veel makers doen dat! De vaardigheden vullen elkaar aan. Sommige mensen gebruiken haken voor snelle projecten en kleurrijke dekens, en breien voor getailleerde kledingstukken en fijn kant. - Wat verbruikt minder garen: breien of haken?
Breien gebruikt minder garen. Haken gebruikt ongeveer 30% meer garen voor hetzelfde eindformaat, door de manier waarop de steken in elkaar lussen. Het is de moeite waard om hier rekening mee te houden bij het berekenen hoeveel garen je moet kopen. - Kan haakwerk machinaal gemaakt worden?
Nee. Haakwerk kan niet exact door een machine worden nagemaakt en moet altijd met de hand worden gemaakt. Breiwerk kan daarentegen wel geproduceerd worden met industriële breimachines. Dus als je een gehaakt item in een winkel ziet, weet je dat iemand het met de hand heeft gemaakt! Ervaren handwerkers zien overigens wel snel het verschil tussen machinaal gehaakte kledingstukken, en handgebreide stukken.
Klaar om te beginnen met haken?
Als deze gids je heeft overtuigd om haken een kans te geven, welkom! Hier op Haak Maar Raak vind je alles wat je nodig hebt:
- Leer een haakschema lezen. Het is makkelijker dan het lijkt
- Begin met een eenvoudig granny square: het perfecte eerste haakproject
- Blader door alle gratis haakpatronen, van leuke cadeautjes tot kleurrijke dekens
Reacties
Wees de eerste die reageert op dit bericht!